HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartları, 7589 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler, beş yıllık denetim süresi, zararın giderilmesi, istinaf yolu, sicil ve memuriyete etkisi.
Kısaca
- HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verilen sanık hakkında hükmün sonuç doğurmamasını sağlar.
- Şartlar: daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamak, mahkemenin olumlu kanaati ve zararın tamamen giderilmesi.
- 7589 sayılı Kanunla HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez; karara karşı istinaf yolu açıktır.
- Beş yıllık denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden geçerse dava düşer.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında en çok merak edilen kurumlardan biridir. Doğru uygulandığında sanığa “ikinci bir şans” tanır; ancak şartları ve sonuçları yanlış bilindiğinde ciddi kayıplara yol açabilir. 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun HAGB’yi baştan düzenledi. Bu yazıda yeni kuralları anlatıyoruz.
HAGB nedir?
Mahkeme sanığı yargılar ve bir hüküm kurar; ancak şartlar varsa bu hükmü açıklamaz ve sanığı beş yıllık bir denetim süresine tabi tutar. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Denetim süresi sorunsuz geçerse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
Şartlar
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Ceza sınırı | Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalıdır. |
| Sabıka | Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır. |
| Kanaat | Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumuna göre yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. |
| Zararın giderilmesi | Suçun mağdura veya kamuya verdiği zarar aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir; derhâl giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB verilebilir. |
| Kapsam dışı suçlar | İşkence ve eziyet ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve kötü muamele sayılabilecek suçlar. |
7589 sayılı Kanunla neler değişti?
HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevrilemez.
HAGB kararına karşı itiraz yerine istinaf yoluna başvurulur; karar usul ve esas yönünden incelenir.
Denetim süresi beş yıldır; bu sürede kasıtlı bir suç için bir daha HAGB kararı verilemez ve dava zamanaşımı durur.
Denetim süresi içinde, bir yılı geçmemek üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle denetimli serbestlik tedbiri olarak eğitim programına devam, bir meslek sahibinin gözetimi altında çalışma ya da belirli yerlere gitmeme gibi yükümlülükler de getirilebilir.
Değişikliklerin hangi dosyalara uygulanacağı, karar tarihine ve geçiş hükümlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Lehe kanun ilkesi gereği eski ve yeni düzenleme dosya özelinde karşılaştırılır.
Denetim süresinde yeni suç işlenirse
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme geri bırakılan hükmü açıklar. Ancak yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa cezanın ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm de kurabilir.
HAGB ve erteleme farkı
| HAGB | Hapis cezasının ertelenmesi | |
|---|---|---|
| Mahkûmiyet | Hüküm açıklanmaz; mahkûmiyet doğmaz | Mahkûmiyet hükmü vardır |
| Sicil | Adli sicile işlenmez, özel sisteme kaydedilir | Adli sicile işlenir |
| Ceza sınırı | 2 yıl veya daha az; adli para cezası | 2 yıl (18 yaş altı ve 65 yaş üstünde 3 yıl) |
| Denetim süresi | 5 yıl | 1 – 3 yıl |
| Başarılı sonuç | Dava düşer | Ceza infaz edilmiş sayılır |
Olası sonuç cezanın HAGB sınırında kalıp kalmadığını ceza hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Sicil ve memuriyete etkisi
HAGB kararı adli sicile işlenmez; yalnızca bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir ve ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenebilir. Bununla birlikte bazı kamu görevlerine alımda yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında bu bilgiler değerlendirilebilir.
Örnek olay: zararı giderilen hırsızlık dosyası
Örnek olay
Çalıştığı iş yerinden malzeme alan gençSabıkası olmayan 23 yaşındaki çalışan, iş yerinden 18.000 TL değerinde malzeme aldığı iddiasıyla yargılanıyor. Kovuşturma sırasında olayı kabul ediyor.
- Zararın giderilmesi
Sanık, hüküm verilmeden önce iş yerine 18.000 TL’yi banka havalesiyle ödüyor; dekont ve iş yerinin yazılı beyanı dosyaya sunuluyor.
- Hüküm
Mahkeme etkin pişmanlık indirimini de uygulayarak 10 ay hapis cezası belirliyor; cezanın iki yılın altında kalması ve sabıka bulunmaması nedeniyle hükmün açıklanmasını geri bırakıyor.
- 7589 sonrası
HAGB verildiği için ceza ertelenmiyor ya da adli para cezasına çevrilmiyor; sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutuluyor.
- Denetim
Mahkeme bir yıl süreyle bir eğitim programına devam yükümlülüğü getiriyor; sanık yükümlülüğü yerine getiriyor.
- Beş yıl sonra
Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden geçiyor; hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar veriliyor.
Ders: Zararın hükümden önce ve belgeli şekilde giderilmesi, HAGB’nin en sık eksik kalan şartıdır.
Sık yapılan hatalar
- HAGB’yi “silinmiş dosya” sanmak. Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenirse geri bırakılan hüküm açıklanır; eski ceza yeni cezayla birlikte infaz edilir.
- Taksitleri aksatmak. Zararın taksitle giderilmesi koşuluyla verilen HAGB’de taksitlerin ödenmemesi, hükmün açıklanmasına yol açar.
- Zararı belgesiz ödemek. Elden yapılan ödemeler tartışma yaratır. Ödemeyi bankayla yapıp mağdurdan yazılı beyan almak gerekir.
- Beraat ihtimalini değerlendirmemek. HAGB bir mahkûmiyet değildir ama beraat de değildir. Delilleri güçlü olan sanık için kanun yoluna başvurmak daha doğru olabilir.
Sık sorulan sorular
HAGB kararını kabul etmek zorunda mıyım?
HAGB, sanık lehine bir kurum olsa da beraat iddiası güçlü olan sanık için her zaman en iyi sonuç olmayabilir. 7589 sayılı Kanunla karara karşı istinaf yolu açıldığından, beraat talebiyle kanun yoluna başvurmak mümkündür.
İkinci kez HAGB alabilir miyim?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç için bir daha HAGB kararı verilemez. Denetim süresi tamamlandıktan sonra işlenen bir suçta ise, şartlar varsa yeniden HAGB kararı verilebilir.
Zararı karşılayacak param yoksa HAGB alamaz mıyım?
Zarar derhâl giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir. Taksitlerin ödenmemesi hükmün açıklanmasına yol açar.
Denetim süresi bitince bir şey yapmam gerekir mi?
Hayır. Denetim süresi kasten yeni bir suç işlenmeden ve yükümlülüklere aykırılık olmadan tamamlanınca mahkeme geri bırakılan hükmü ortadan kaldırır ve davanın düşmesine karar verir; yine de kararın verildiği takip edilmelidir.
Mağdur HAGB kararına karşı kanun yoluna gidebilir mi?
Evet. 7589 sayılı Kanunla HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açılmıştır; davaya katılan mağdur da kararın usul ve esas yönünden incelenmesini isteyebilir.
Zararın giderilmesi ve savunma stratejisi, kararın sonucunu doğrudan etkiler.
Dayanak: 5271 sayılı CMK m. 231 (16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişik); 5237 sayılı TCK m. 50, 51; 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu.
Bu yazı 25 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; karar vermeden önce bir avukata danışmanızı öneririz.
