İnfaz Sistemi: Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik
Hapis cezasının infazı: koşullu salıverilme oranları, denetimli serbestlik, 2025 ve 2026 değişiklikleri, geçiş hükümleri, açık cezaevi, iyi hâl, müddetname ve örnek hesaplar.
Kısaca
- Hükümlü, cezasının kanundaki oranını (çoğu suçta yarısını) iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilir.
- Koşullu salıverilmeye kural olarak bir yıl kala denetimli serbestlikle cezaevinden çıkılabilir.
- 4 Haziran 2025’ten sonra işlenen suçlarda koşullu salıverilmeye kadarki sürenin en az onda biri cezaevinde geçirilmelidir.
- Kesin hesap infaz savcılığının müddetnamesiyle yapılır; itiraz infaz hâkimliğine yapılır.
Mahkemenin verdiği ceza ile cezaevinde geçirilecek süre çoğu zaman aynı değildir. Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve geçiş hükümleri, cezanın önemli bir kısmının cezaevi dışında geçirilmesini sağlayabilir. Bu yazıda 2026 itibarıyla infaz sistemini ve hesap yöntemini örneklerle anlatıyoruz.
Koşullu salıverilme
Hükümlü, kanunda öngörülen süreyi infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilir. Bu süre, suçun türüne göre değişir:
| Suç grubu | Süreli hapiste oran |
|---|---|
| Genel kural | 1/2 |
| Kasten öldürme, işkence ve eziyet, basit cinsel saldırı, cinsel taciz, özel hayata karşı suçlar, devlet sırları ve casusluk | 2/3 |
| Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar; mükerrirler | 2/3 |
| Nitelikli cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti, terör suçları, ikinci defa tekerrür | 3/4 |
Müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl esastır; örgüt, tekerrür ve bazı suçlarda bu süreler 30, 33, 36 ve 39 yıla çıkar.
Koşullu salıverilen hükümlü, hak ederek tahliye tarihine kadar bir denetim süresine tabidir. Bu sürede kasıtlı bir suç işlerse koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kalan ceza infaz edilir.
Denetimli serbestlik
Denetimli serbestlik; koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala hükümlünün cezaevinden çıkarak cezasının kalan kısmını denetim altında, belirlenen yükümlülüklere uyarak geçirmesidir. Kural olarak koşullu salıverilmeye bir yıl kala uygulanır; sıfır–altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlülerde iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyenlerde üç yıldır.
| Değişiklik | Kapsam | Etki |
|---|---|---|
| Geçici m. 6 (2020) | 30 Mart 2020’den önce işlenen suçlar (bazı suçlar hariç) | Bir yıllık süre üç yıl; 0–6 yaş çocuklu kadın ve 70 yaş üstünde dört yıl |
| Geçici m. 10/6 (2023) | 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar (bazı suçlar hariç) | Denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanma; kapalıda ve açıkta asgari süreler |
| 7550 sayılı Kanun (2025) | 4 Haziran 2025’ten sonra işlenen suçlar | Koşullu salıverilmeye kadarki sürenin en az onda biri cezaevinde geçirilmeli |
| 7593 sayılı Kanun (2026) | Çocukken cezaevinde geçen günler | 15 yaşından önce geçen her gün iki gün sayılır; kasten öldürme, cinsel saldırı, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma hariç |
Örnek hesaplar
Örnek hesap
2021’de işlenen hırsızlık, 4 yıl 2 ay hapisSuç 31 Temmuz 2023’ten önce işlendiği için üç yıl erken denetimli serbestlik hükmünden yararlanılıyor; tutukluluk yok.
- Toplam ceza
- 1.520 gün
- Koşullu salıverilme (1/2)
- 760 gün
- Denetimli serbestlik
- 1 + 3 yıl → koşullu salıverilmeye kadarki sürenin tamamı
- Asgari cezaevi süresi
- Kapalıda 1 ay + açıkta 3 ay = yaklaşık 120 gün
- Cezaevinde geçecek süre
- Yaklaşık 4 ay
Örnek hesap
2025 sonrasında işlenen hırsızlık, 6 yıl hapisSuç Eylül 2025’te işlenmiş; geçiş hükümleri uygulanmıyor, onda bir kuralı geçerli.
- Toplam ceza
- 2.190 gün
- Koşullu salıverilme (1/2)
- 1.095 gün
- Denetimli serbestlik
- 365 gün
- Asgari süre (1/10)
- 110 gün
- Cezaevinde geçecek süre
- 730 gün (2 yıl)
Kendi dosyanızın hesabını infaz aracıyla yapabilirsiniz; araç suç tarihine göre geçiş hükümlerini kendiliğinden uygular.
Açık cezaevi, iyi hâl ve müddetname
- Açık cezaevine ayrılma: Cezanın türüne, süresine ve hükümlünün davranışlarına göre yapılır; bazı suçlarda kapalı cezaevinde geçirilmesi gereken asgari süreler vardır. Geçiş hükümlerinden yararlanma çoğu zaman açık cezaevine ayrılmaya bağlıdır.
- İyi hâl: İdare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilir. Disiplin cezaları, firar girişimleri ve kurum kurallarına aykırılık koşullu salıverilmeyi geciktirebilir.
- Müddetname: İnfaz savcılığı, cezanın başlangıcını, mahsupları, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihlerini müddetnameyle belirler. Hesapta hata olduğunu düşünen hükümlü veya avukatı infaz hâkimliğine başvurabilir.
Örnek olay: müddetnamede unutulan mahsup
Örnek olay
Ev hapsinde geçen altı ayHükümlü, yargılama sırasında altı ay boyunca konutu terk etmeme yükümlülüğü altında kalmış; ardından 3 yıl 4 ay hapis cezası kesinleşmiş. İnfaz savcılığının düzenlediği müddetnameyi avukatı inceliyor.
- İnceleme
Müddetnamede gözaltı süresi mahsup edilmiş; ancak ev hapsinde geçen altı ay hiç dikkate alınmamış.
- Hesap
Konutu terk etmeme yükümlülüğünde geçen her iki gün bir gün sayıldığından, altı aylık sürenin yaklaşık üç ayı cezadan düşülmesi gerekiyor.
- Başvuru
Hesap hatası için infaz hâkimliğine başvuruluyor; adli kontrol kararının ve kaldırılma kararının örnekleri dilekçeye ekleniyor.
- Düzeltme
Müddetname düzeltiliyor; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihleri yaklaşık üç ay öne çekiliyor.
Ders: Müddetname otomatik olarak doğru kabul edilmemelidir. Gözaltı, tutukluluk ve ev hapsi tarihleri tek tek kontrol edilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Müddetnameyi kontrol etmemek. Mahsup, suç tarihi ve geçiş hükümlerindeki küçük bir hata, tahliye tarihini aylarca değiştirebilir.
- Suç tarihini önemsememek. Geçiş hükümleri suç tarihine göre uygulanır; 31 Temmuz 2023 ve 4 Haziran 2025 gibi tarihler hesabı kökten değiştirir.
- Disiplin cezalarını hafife almak. İyi hâl değerlendirmesi koşullu salıverilmeyi ve açık cezaevine ayrılmayı doğrudan etkiler.
- Denetimli serbestlik hazırlığını son güne bırakmak. Adres, iş ve aile bilgilerinin hazır olmaması, denetimli serbestlikle tahliyenin gecikmesine yol açabilir.
Sık sorulan sorular
Denetimli serbestlikte ne yapmam gerekir?
Denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülüklere uyarsınız: belirli günlerde imza, belirli yerlere gitmeme, eğitim veya iyileştirme programlarına katılma ya da elektronik izleme gibi. Yükümlülüklere aykırılık, cezaevine geri dönüşe yol açabilir.
Hastalık nedeniyle cezanın infazı ertelenebilir mi?
Hükümlünün hayatı için kesin tehlike oluşturan bir hastalığı varsa ya da ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremiyorsa, kurumların raporuyla infaz ertelenebilir. Gebe ve yeni doğum yapmış kadınlar için de erteleme hükümleri vardır.
Birden fazla cezam varsa nasıl hesaplanır?
Cezalar toplanarak tek bir müddetname düzenlenir. Toplanan cezalarda koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek sürelerin üst sınırları kanunda ayrıca belirlenmiştir.
Cezaevine girmeden önce infazı erteletebilir miyim?
Kasıtlı suçlarda üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl ve daha az süreli hapis cezalarında; hükümlünün, ailesinin veya işinin önemli bir zarara uğrayacak olması gibi hâllerde, istem üzerine infaz altı aya kadar ertelenebilir. Bazı suçlar bu imkânın dışındadır.
Müddetnamede hata varsa nereye başvurulur?
Cezanın hesabına ilişkin hatalar için infaz hâkimliğine başvurulur. Başvuru süreleri kısa olduğundan müddetname tebliğ edilir edilmez kontrol edilmeli ve gerekli belgelerle birlikte başvuru yapılmalıdır.
Dosyayı inceleyip infaz hâkimliği başvurusunu ve denetimli serbestlik talebini birlikte hazırlayalım.
Dayanak: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 16, 17, 105/A, 107, 108 ve geçici m. 6, 9, 10 (7242, 7456, 7550, 7571 ve 7593 sayılı Kanunlarla değişik); 5237 sayılı TCK m. 63.
Bu yazı 25 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; karar vermeden önce bir avukata danışmanızı öneririz.
