Mirasın Reddi ve Süreleri
Borca batık mirastan kurtulmanın yolu: üç aylık ret süresi, sulh mahkemesine beyan, ret hakkını düşüren davranışlar, hükmen ret davası ve reddin sonuçları.
Kısaca
- Mirasçılar miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumludur; borca batık mirasta ret hayati önemdedir.
- Miras, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla reddedilir.
- Bu sürede tereke mallarını kullanmak, satmak veya gizlemek ret hakkını ortadan kaldırır.
- Ölüm tarihinde aczi açıkça belli olan terekede miras reddedilmiş sayılır (hükmen ret).
Miras yalnızca mallardan oluşmaz; borçlar da mirasçılara geçer. Üstelik mirasçılar bu borçlardan yalnızca miras kalan mallarla değil, kendi malvarlıklarıyla da sorumludur. Kredi, kart ve icra borçları bulunan birinin mirasçıları için doğru zamanda mirası reddetmek bu nedenle hayati önem taşır. Bu yazıda reddin süresini, usulünü ve sonuçlarını anlatıyoruz.
Mirasçı borçlardan neden sorumludur?
Mirasçılar mirası, miras bırakanın ölümüyle bir bütün olarak kendiliğinden kazanır. Bu bütünün içinde alacaklar ve mallar kadar borçlar da vardır. Kanun, mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen ve kişisel olarak sorumlu olduğunu öngörür. Örneğin 500.000 TL değerinde malı ve 2.000.000 TL borcu olan bir terekeyi kabul eden mirasçı, aradaki farktan da kendi malvarlığıyla sorumlu olabilir.
Ret süresi: üç ay
| Mirasçı | Sürenin başlangıcı |
|---|---|
| Yasal mirasçılar | Miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarih (mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat ederlerse o tarih) |
| Vasiyetle atanmış mirasçılar | Tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarih |
| Terekenin yazımı yapılmışsa | Yazımın sona erdiğinin sulh hâkimince bildirildiği tarih |
| Önceki mirasçılar reddetmişse | Reddin öğrenildiği tarih |
Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir. Süreyi son güne bırakmamak için yasal süre aracını kullanabilirsiniz; mirasın reddi adli tatilden etkilenmez.
Ret nasıl yapılır?
- Yetkili mahkemeMiras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur; ret beyanı herhangi bir sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla da gönderilebilir.
- BeyanRet sözlü veya yazılı olarak, kayıtsız ve şartsız yapılır. Hâkim beyanı tutanağa geçirir.
- Kayıt ve belgeSüresinde yapılan ret özel kütüğe yazılır; reddeden mirasçıya isterse reddi gösteren bir belge verilir.
Reddin “şartlı” yapılması (ör. “borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum”) geçerli değildir. Terekenin durumu belirsizse önce resmî defter tutulmasını istemek bir seçenektir.
Ret hakkını ortadan kaldıran davranışlar
Ret süresi dolmadan mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez. Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler şunlardır:
- Miras bırakanın aracını satmak ya da kendi adına devralmak,
- Banka hesabındaki parayı çekip kullanmak,
- Taşınmazı kiraya vermek veya kira bedellerini tahsil etmek,
- Değerli eşyaları paylaşmak veya satmak.
Cenaze giderlerinin karşılanması ve terekenin korunması için zorunlu işlemler ise ret hakkını düşürmez. Zamanaşımının dolmasını önlemek için dava veya icra takibi yapılması da reddi engellemez.
Hükmen ret
Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras reddedilmiş sayılır. Bu durumda üç aylık süre aranmaz; mirasçılar her zaman mirasın hükmen reddedildiğinin tespiti davası açabilir ya da alacaklının takibine karşı bunu savunma olarak ileri sürebilir. Ancak hükmen ret iddiasını ispat yükü mirasçıdadır; tereke mallarının ve borçlarının ölüm tarihindeki değerinin bilirkişi incelemesiyle ortaya konması gerekir.
Reddin sonuçları
- Reddeden mirasçının payı, o kişi ölümden önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle reddeden kişinin çocuklarının da ayrıca reddetmesi gerekebilir.
- Altsoyun tamamı reddederse payları sağ kalan eşe geçer.
- En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse miras sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; artan değer olursa hak sahiplerine verilir.
- Reddeden mirasçı, ölümden önceki beş yıl içinde miras bırakandan aldığı ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacağı değerler ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu kalır.
Örnek olay: kredi ve icra borçlarıyla vefat
Örnek olay
Borca batık bir terekeBaba 10 Haziran 2026 Çarşamba günü vefat ediyor. Üzerine kayıtlı bir taşınmaz yok; ancak birden fazla icra dosyası, kredi ve kredi kartı borcu olduğu biliniyor. Geride eşi ve iki çocuğu var.
- İlk günler
Mirasçılar babanın aracına, banka hesabına ve eşyalarına dokunmuyor; yalnızca cenaze giderlerini karşılıyor.
- Borç araştırması
UYAP üzerinden icra dosyaları ve bankalardan borç bilgileri toplanıyor; borçların malvarlığını kat kat aştığı görülüyor.
- 10 Eylül 2026 Perşembe
Üç aylık ret süresinin son günü. Eş ve iki çocuk, ağustos sonunda babanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunuyor.
- Alacaklıların takibi
Ret süresi dolmadan mirasçılar aleyhine takibe devam edilemiyor. Ret kararı icra dosyalarına sunuluyor; mirasçılar kişisel olarak sorumlu tutulmuyor.
- Tasfiye
En yakın yasal mirasçıların tamamı reddettiği için tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye ediliyor; alacaklılar alacaklarını tasfiye masasına bildiriyor.
Ders: Borç ihtimali varsa ilk günden tereke mallarına dokunmamak, ret hakkını korumanın en önemli koşuludur.
Sık yapılan hatalar
- Cenaze sonrası hesaptaki parayı çekmek. Cenaze giderleri dışında tereke parasının kullanılması, mirası kabul anlamına gelebilir ve ret hakkını düşürür.
- Yalnızca bir mirasçının reddetmesi. Ret kişiseldir. Reddetmeyen mirasçılar borçlardan sorumlu kalır; reddedenin payı da kendi altsoyuna geçebilir.
- Son güne bırakmak. Üç aylık süre hak düşürücüdür ve adli tatilden etkilenmez. Dilekçenin son gün mahkemeye ulaşmaması telafisi güç sonuçlar doğurur.
- Hükmen redde güvenip süreyi kaçırmak. Hükmen ret davasında terekenin ölüm tarihindeki aczini ispat yükü mirasçıdadır ve bilirkişi incelemesi gerektirir. Süresinde yapılan ret çok daha güvenlidir.
- Küçük çocuklar adına ret işlemini atlamak. Reddedenin payı altsoyuna geçebileceğinden, gerektiğinde çocuklar adına da velayet sahibi aracılığıyla ret beyanında bulunulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Mirası reddedersem miras bırakanın evinden de pay alamaz mıyım?
Evet. Ret, terekenin tamamı içindir; yalnızca borçları reddedip malları almak mümkün değildir. Malların değeri borçlardan fazlaysa reddetmek yerine mirası kabul etmek daha avantajlıdır.
Sigorta tazminatı ve emekli maaşı mirasa dahil mi?
Ölüm sonrasında hak sahiplerine bağlanan SGK gelirleri ve lehdar gösterilen hayat sigortası ödemeleri terekeye dahil değildir; mirası reddetmek bu hakları kural olarak etkilemez.
Küçük çocuğum adına nasıl reddederim?
Velayet sahibi ebeveyn çocuğu adına ret beyanında bulunur; ancak ebeveyn ile çocuk arasında menfaat çatışması varsa kayyım atanması ve hâkimin onayı gerekebilir.
Mirası reddettim ama babamın borcu için bana ödeme emri geldi; ne yapmalıyım?
Ödeme emrine yasal süresi içinde itiraz edin ve ret kararını icra dosyasına sunun. Ret süresi dolmadan mirasçılar aleyhine takibe devam edilemeyeceğini ve mirası reddettiğinizi itiraz dilekçenizde açıkça belirtin.
Üç aylık süreyi kaçırdım; artık bir yolu var mı?
Önemli sebepler varsa sulh hâkiminden ret süresinin uzatılmasını veya yeni bir süre verilmesini isteyebilirsiniz. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse hükmen ret yolu da değerlendirilir.
Üç aylık süre dolmadan terekenin durumunu inceleyip ret ya da resmî defter seçeneğini birlikte değerlendirelim.
Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 599, 605–618, 619–631 (resmî defter), 641, 652; TMK m. 609 uyarınca çıkarılan ret tutanağı ve kütüğü yönetmeliği.
Bu yazı 25 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; karar vermeden önce bir avukata danışmanızı öneririz.
