Vasiyetname Türleri ve İptali
Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetnamenin şekil şartları, vasiyetten dönme, vasiyetnamenin açılması, iptal sebepleri ve bir, on ve yirmi yıllık hak düşürücü süreler.
Kısaca
- Vasiyetname resmî, el yazılı ya da olağanüstü hâllerde sözlü yapılabilir.
- El yazılı vasiyetname baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza taşımalıdır.
- Ölümden sonra ele geçen vasiyetname hemen sulh hâkimine teslim edilir ve bir ay içinde açılır.
- İptal davası öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde açılmadan itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığının nasıl paylaşılacağını kendi iradesiyle belirlemesini sağlar. Ancak kanun vasiyetnamenin geçerliliğini sıkı şekil şartlarına bağlar ve en küçük bir eksiklik iptal davasına yol açabilir. Bu yazıda vasiyetname türlerini, düzenlerken dikkat edilecek noktaları ve iptal davasını anlatıyoruz.
Kimler vasiyetname yapabilir?
Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak yeterlidir. Miras sözleşmesi yapabilmek için ise ergin olmak ve kısıtlı olmamak gerekir. Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yapılan vasiyetname geçersizdir.
Vasiyetname türleri
| Tür | Nasıl yapılır? | Dikkat edilecekler |
|---|---|---|
| Resmî vasiyetname | Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur tarafından iki tanığın katılmasıyla düzenlenir | Tanıklar, miras bırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri ve bunların eşlerinden olamaz; tanıklara ve yakınlarına kazandırma yapılamaz |
| El yazılı vasiyetname | Baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılır; yıl, ay, gün ve imza içerir | Bilgisayarla yazılıp imzalanan metin el yazılı vasiyetname değildir; notere veya sulh hâkimine saklatılabilir |
| Sözlü vasiyet | Yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde iki tanığa anlatılır; tanıklar vakit geçirmeden mahkemeye bildirir | Diğer şekillerde vasiyet yapma imkânı doğduktan bir ay sonra hükümden düşer |
Hangi türü seçmeli?
El yazılı vasiyetname masrafsız ve gizlidir; ancak kaybolma, yok edilme ve sahtelik iddialarına açıktır. Resmî vasiyetname ise memur ve tanıkların katılımıyla düzenlendiği ve aslı resmî görevlide saklandığı için en güvenli yoldur; tanıkların miras bırakanın tasarrufa ehil olduğunu yazması, ileride ehliyetsizlik iddialarına karşı da önemli bir güvencedir. İleri yaşta ya da hastalık döneminde yapılacak vasiyetnamelerde, düzenleme tarihine yakın bir sağlık raporu alınması önerilir.
Vasiyetnamede neler düzenlenebilir?
- Mirasçı atama: mirasın tamamının veya bir oranının belirli kişilere bırakılması,
- Belirli mal bırakma: belirli bir taşınmazın, aracın ya da paranın bir kişiye vasiyet edilmesi,
- Paylaştırma kuralları: hangi malın hangi mirasçıya verileceği,
- Mirasçılıktan çıkarma: ağır suç veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlali gibi sebeplerin açıkça yazılmasıyla,
- Vakıf kurma, vasiyeti yerine getirme görevlisi atama ve şartlar ya da yüklemeler.
Çocuk, anne-baba ve eşin saklı payları vasiyetnameyle ortadan kaldırılamaz. Saklı payları aşan vasiyetler geçersiz olmaz; ancak saklı pay sahiplerinin açacağı tenkis davasıyla indirilir.
Vasiyetten dönme
Miras bırakan, kanundaki şekillerden birine uygun yeni bir vasiyetname yaparak ya da vasiyetnameyi yok ederek her zaman vasiyetten dönebilir. Önceki vasiyetname kaldırılmadan yeni bir vasiyetname yapılmışsa, kuşkuya yer bırakmayacak şekilde öncekini tamamlamadıkça sonraki vasiyetname öncekinin yerini alır. Vasiyet edilen bir malın sonradan satılması, o mala ilişkin vasiyeti ortadan kaldırır.
Ölümden sonra: vasiyetnamenin açılması
- TeslimVasiyetnameyi bulan ya da saklayan kişi, ölümü öğrenir öğrenmez geçerli olup olmadığına bakmaksızın sulh hâkimine teslim etmek zorundadır.
- AçılmaVasiyetname tesliminden itibaren bir ay içinde miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimince açılır ve ilgililere okunur.
- TebliğMirasta hak sahibi olanlara vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımları tebliğ edilir.
- İtiraz ve belgeBildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısına bunu gösteren bir belge verilir.
Vasiyetnamenin iptali
Ölüme bağlı bir tasarrufun iptali dört sebeple istenebilir: miras bırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama, içeriğin hukuka veya ahlaka aykırılığı ve şekil şartlarına uyulmaması. İptal davasını, tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir.
| Süre | Başlangıç |
|---|---|
| 1 yıl | Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesi |
| 10 yıl | Vasiyetnamenin açılması (iyi niyetli davalılara karşı) |
| 20 yıl | Vasiyetnamenin açılması (iyi niyetli olmayan davalılara karşı) |
Bu süreler hak düşürücüdür. Hükümsüzlük, savunma yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Ehliyetsizlik iddialarında miras bırakanın vasiyetname tarihindeki sağlık durumu, Adli Tıp Kurumu raporlarıyla değerlendirilir. Tasarrufun yalnızca bir kısmı sakatsa (ör. tanığa yapılan bir kazandırma), yalnızca o kısım iptal edilir.
Örnek olay: ehliyetsizlik iddiasıyla iptal davası
Örnek olay
İleri yaşta yapılan resmî vasiyetname84 yaşındaki miras bırakan, kendisine bakan yeğenine bir dairesini vasiyet etmek istiyor. Çocukları olmadığından saklı paylı mirasçısı yalnızca eşi.
- Hazırlık
Vasiyetten birkaç gün önce bir devlet hastanesinden, kişinin tasarruf ehliyetine sahip olduğunu gösteren sağlık raporu alınıyor.
- Düzenleme
Vasiyetname noterde, akraba olmayan iki tanığın katılmasıyla resmî şekilde düzenleniyor; tanıklar miras bırakanın ayırt etme gücüne sahip olduğunu beyan ediyor.
- Ölümden sonra
Vasiyetname sulh hâkimince açılıyor ve ilgililere tebliğ ediliyor.
- İptal davası
Diğer yasal mirasçılar ehliyetsizlik iddiasıyla iptal davası açıyor. Adli Tıp Kurumu, tıbbi kayıtlar ve sağlık raporuna dayanarak vasiyet tarihinde ehliyetin bulunduğunu belirliyor.
- Sonuç
Dava reddediliyor. Vasiyet edilen daire eşin saklı payını zedelemediği için tenkis de gündeme gelmiyor.
Ders: İleri yaşta ya da hastalık döneminde yapılan vasiyetlerde resmî şekil ve tarihe yakın sağlık raporu, iptal davalarına karşı en güçlü güvencedir.
Sık yapılan hatalar
- Bilgisayarda yazıp imzalamak. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona miras bırakanın el yazısıyla yazılması gerekir. Bilgisayar çıktısının altına atılan imza bu şartı karşılamaz.
- Tarih veya imzayı unutmak. El yazılı vasiyetnamede yıl, ay ve gün olarak tarih ile imza zorunludur; eksiklik iptal davasına zemin hazırlar.
- Yakın akrabaları tanık yapmak. Resmî vasiyetnamede eş, üstsoy, altsoy, kardeşler ve bunların eşleri tanık olamaz; tanıklara kazandırma da yapılamaz.
- Saklı payları hesaba katmamak. Saklı payları aşan vasiyet geçersiz olmaz ama tenkis davasına yol açar. Vasiyetnameyi hazırlarken saklı payları gözetmek, mirasçılar arasındaki uyuşmazlığı önler.
- Vasiyetnameyi kimsenin bulamayacağı yerde saklamak. Bulunamayan vasiyetname uygulanamaz. El yazılı vasiyetname notere veya sulh hâkimine bırakılabilir.
Sık sorulan sorular
Noterde vasiyetname yaptırmanın maliyeti nedir?
Noter ücreti, Noterlik Ücret Tarifesine göre belirlenir ve vasiyetnamenin konusu ile sayfa sayısına göre değişir. Ayrıca avukatlık hizmeti alınacaksa Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki vasiyetname ücreti dikkate alınır.
Evli olmadığım partnerime miras bırakabilir miyim?
Evet; vasiyetnameyle yasal mirasçı olmayan herhangi bir kişiye miras bırakılabilir. Ancak saklı paylı mirasçılarınız varsa onların saklı paylarına dokunulamaz.
Vasiyetnamenin kayıp olduğunu düşünüyorum; ne yapmalıyım?
Resmî vasiyetnameler noterlikte saklanır ve noterlik sisteminden sorgulanabilir. El yazılı vasiyetname bir noterde saklatılmışsa o noterlikten bilgi istenebilir.
El yazılı vasiyetnamemi notere bırakmak zorunda mıyım?
Hayır, zorunlu değildir. Ancak el yazılı vasiyetname açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine ya da yetkili memura bırakılabilir; bu, kaybolma ve yok edilme riskini ortadan kaldırır.
Vasiyetnamemi sonradan değiştirebilir miyim?
Evet. Kanundaki şekillerden birine uygun yeni bir vasiyetname yaparak ya da eskisini yok ederek her zaman değiştirebilirsiniz. Yeni vasiyetnamede öncekini kaldırdığınızı açıkça yazmanız tartışmaları önler.
Saklı payları ve vergi sonuçlarını gözeten bir vasiyetname taslağından iptal davasına kadar yanınızdayız.
Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 502–504, 510–513, 531–545, 557–559, 595–598.
Bu yazı 25 Ekim 2026 tarihindeki mevzuata göre genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her dosyanın koşulları farklıdır; karar vermeden önce bir avukata danışmanızı öneririz.
